» » طراحی زیورآلات براساس المان‌های ایرانی ـ اسلامی؛ آری یا خیر
طراحی زیورآلات براساس المان‌های ایرانی ـ اسلامی؛ آری یا خیر
عضو هیئت علمی گروه طراحی صنعتی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران ضمن بیان جایگاه مهم طراحی زیورآلات در عرصه‌های فرهنگی و اقتصادی به ویژه حوزه جهش تولید، هشدار داد: اگر دولت حمایت نکند، مهاجرت طراحان به خارج ادامه خواهد داشت.

جمشید امامی، عضو هیئت علمی گروه طراحی صنعتی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با ایکنا، ضمن بیان جایگاه زیورآلات به عنوان بخشی جدانشدنی از زندگی بشر و بخشی لاینفک از فرهنگ و تمدن تمامی ملت‌های جهان، گفت: زیورآلات در فرهنگ ایرانی نیز جایگاه مهمی دارد و نه تنها مورد علاقه کنونی جوانان است، بلکه در پیشینه تاریخی و زندگی عشایر ایران زمین نیز بخش مهمی را به خود اختصاص داده است.

وی همین جایگاه بسیار مهم را یکی از دلایل درخواست تأسیس رشته طراحی و ساخت طلا و جواهر اعلام کرد و گفت: در دانشگاه تهران پروپوزالی تهیه و آن را به وزارت علوم ارسال کردیم. در این پروپوزال نه تنها مباحث فرهنگی بلکه مباحث مهم اقتصادی رشته طراحی زیورآلات به وزارت علوم اعلام شد اما این درخواست نتیجه‌ای دربر نداشت. زمانی که پروپوزال این رشته ارائه شد، گردش مالی طلا و جواهر به عنوان زیورآلات فقط در ایران ۱۸ هزار میلیارد تومان در سال بود که رقمی نجومی محسوب می‌شود.

این استاد دانشگاه با ابراز تأسف از اینکه بخش اعظم زیورآلات و جواهرآلات نیمه قیمتی از ایتالیا و حتی ترکیه به ایران وارد می‌شود، گفت: این زیورآلات از طریق برندسازی توسعه پیدا کرده و سود سرشاری برای کشورهای تولیدکننده خود دربر دارند، در حالی که ساخت طلا و جواهر و زیورآلات، تکنولوژی بالایی نمی‌خواهد و بیشتر نیازمند فکر، ایده، فرهنگ‌سازی و حمایت از طرف دولت برای راه‌اندازی این نوع کسب و کار است. بر همین اساس لزوم پرداختن به این رشته به عنوان بخشی از فعالیت تولیدی کشور که متأسفانه در این زمینه وابسته به خارج هستیم، می‌تواند باعث ایجاد اشتغال و کاهش فرار بودجه و سرمایه کشور به خارج از کشور شود.

جهش تولید با کاهش تولید و افزایش کیفیت

امامی در پاسخ به اینکه آیا سرمایه‌گذاری در حوزه ساخت جواهرآلات(قیمتی و نیمه قیمتی) می‌تواند باعث جهش تولید شود؟ بیان کرد: البته جهش صرفاً به معنای افزایش نیست و نباید تصور کنیم که جهش تولید به معنای چندین برابر کردن تولید است. بلکه جهش امری کیفی نیز هست و حتی ممکن است با افزایش کیفیت، کمیت تولید را کاهش دهیم و خود این اقدام جهش محسوب می‌شود و این مسئله میسر نیست مگر از طریق تفکر، تحقیق و مطالعات بنیادی که قطعاً یک رأس آن در دانشگاه قرار دارد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران درباره اینکه طراحی زیورآلات در کنار سود مالی برای کشور، تا چه میزان می‌تواند فرهنگ ایرانی ـ اسلامی را نیز انعکاس دهد؟ اظهار کرد: فرهنگ امری بسیار گسترده است. تمام کارهایی که ما انجام می‌دهیم متأثر از زندگی ریشه‌دار هزاران ساله در این سرزمین و بخش معاصری است که شاخه شاخه شده و تمام رفتارهای ما را تحت الشعاع خود قرار می‌دهد، پس هر اقدامی انجام دهیم خواستگاه آن فرهنگ ماست.

شاخصه مهم برای فروش زیورآلات؛ المان‌های غیرایرانی

امامی در پاسخ به این سؤال که زیورآلاتی که اکنون تولید و عرضه می‌شود، چقدر نشئت گرفته و نشان دهنده فرهنگ ایرانی است؟ گفت: همانند بسیاری از حوزه‌های دیگر تولید، نفوذ فرهنگ غیر ایرانی را در این بخش نیز شاهد هستیم. در حوزه زیورآلات تولید محصولاتی بر مبنای فرهنگ‌های غربی به عنوان شاخصه مهم برای فروش محصول محسوب می‌شود و تولیدکنندگان مجبور هستند محصولات خود را براساس فرهنگی بسازند که فروش می‌رود.

وی برای اصلاح این معضل، پیشنهاد داد: در دستورات مقام معظم رهبری  مطرح شده است که باید الگوسازی کنیم. وقتی الگوی یک دانش‌آموز انیمیشن‌های هالیوودی است، هنگام خرید کردن نیز از محصولاتی که مطابق با شخصیت‌های مورد علاقه‌اش است، استفاده می‌کند. زمانی می‌توانیم با کمپانی‌های بزرگ غربی رقابت کنیم که در کتاب‌های درسی‌مان بازنگری شود و بچه‌ها از این طریق با فرهنگ غنی خودمان آشنا شده و زمینه تشخیص خوب و بد را پیدا کنند.

این عضو هیئت علمی گروه طراحی صنعتی دانشگاه تهران، افزود: در بازار اگر کسی بخواهد براساس الگوهای ایرانی کار کند، امکان فروش در داخل کشور و امکان صادرات برای خارج از کشور را از دست می‌دهد. اگر می‌خواهیم صادرات برای خارج از کشور داشته باشیم باید مطالعاتی در خصوص علایق، فرهنگ و نیازهای مشتریان خارجی داشته باشیم و براساس این مطالعات محصولات را برای صادرات تولید کنیم. این کار سودآفرینی برای کشور ما در پی خواهد داشت، پس نباید کلیشه ایجاد کنیم و فقط باید براساس المان‌های ایرانی اقدام به طراحی زیورآلات کنیم.

تفاوت حرکت فرهنگی دولت‌ها با حرکت اقتصادی بازار

وی ادامه داد: وقتی بحث اقتصاد پیش می‌آید، تعاریف پیچیده می‌شود. زمانی که دولت می‌خواهد حرکت فرهنگی انجام دهد، رقمی میلیاردی را برای این موضوع در نظر می‌گیرد و نتیجه آن می‌شود تعداد زیادی همایش، نشست و ... . ولی زمانی که به دنبال سودآفرینی اقتصادی برای صنعت و کارآفرینی است، باید دید بازار جهانی چه محصولی را مطالبه می‌کند.

امامی در پاسخ به اینکه آیا مواد اولیه تولید زیورآلات با متریال‌های‌ مختلف را در ایران داریم؟ گفت: معادن مختلف سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی در ایران کم نیست، از سوی دیگر افغانستان یکی از کشورهای مهم صادرکننده‌ سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی در جهان است که علی‌رغم تحریم‌ها برای واردات این سنگ‌ها مشکلی وجود ندارد. پس مواد اولیه هست اما مسئله مهم این است که اکنون دیگر در زیورآلات یا اکسسوری‌ها از طلا استفاده نمی‌کنند و برندهای مطرح بیشتر از سایر فلزات مثل استیل و آلیاژهای دیگر استفاده می‌کنند و این فکر و ایده است که موجب ارزش افزوده بالا در محصولات آنها می‌شود. یعنی فکر، اندیشه و برند باعث توسعه می‌شود و طلا و جواهرات قیمتی نقش چندانی ندارند.

وی در ادامه به تلاش‌های صورت گرفته در حوزه برندسازی محصولات ایرانی اشاره کرد و گفت: در حوزه طلا و جواهر برندهایی داریم؛ ‌در حوزه اکسسوری‌های نیمه‌قیمتی نیز سال‌هاست که فعالیت‌های زیادی صورت می‌گیرد ولی گرایش اکثریت آنها تولید در قالب صنایع دستی است نه تولید صنعتی و عدم تولید محصولات به شکل صنعتی یکی از موانع برندسازی قوی در ایران است.

این استاد دانشگاه از پتانسیل بالای دانشجویان رشته طراحی صنعتی در طراحی و ساخت جواهرآلات گفت و افزود: بیش از ۵۰ درصد دانشجویان طراحی صنعتی در حال تولید زیورآلات هستند و امید زیادی است که بتوانیم به صورت حرفه‌ای وارد این عرصه شویم.

امامی در واکنش به این سؤال که آیا می‌توانیم به کمک زیورآلات و اکسسوری‌ها فرهنگمان را به دنیا عرضه کنیم؟ گفت: فرهنگ ما شناخته شده هست، فقط باید آن را توسعه دهیم. بزرگ‌ترین طراحان دنیا از آثار باستانی ایران در حوزه جواهرات ایده‌ می‌گیرند.  

وی درباره توانمندی بالای دانشجویان ایرانی و لزوم حمایت دولت از دانشجویان اظهار کرد: دانشجویی که در یک کارگاه زیرپله‌ای، طراحی و تولید می‌کند و ایده‌ها و پتانسیل‌ بالایی دارد، اگر مورد حمایت قرار نگیرد، همیشه در همان زیرپله می‌ماند و نمی‌تواند وارد عرصه ملی و جهانی شود.

امامی از مهاجرت استعدادهای برتر طراحی ایران به خارج از کشور به دلیل نبود حمایت نیز سخن گفت و افزود: اگر از این جوانان حمایت شود آنها در کشور می‌مانند. دانشجویانی را می‌شناسم که پس از سال‌ها تلاش و شکست در ایران مهاجرت کردند و اکنون در برترین برندهای جهانی در حال طراحی هستند. دانشجویان دانشگاه تهران اکنون در ژنرال موتور و کمپانی‌های بزرگ طراحی خودرو، زیورآلات و لباس در حال طراحی هستند. اگر همین دانشجویان را نگه داشته و از آنها حمایت کرده بودیم می‌توانستیم صاحب برندهای بزرگ باشیم و طراحی ما رشد فوق‌العاده‌ای می‌کرد.

 

99/04/30